Przykazania Kościelne

 

PRZYKAZANIA KOŚCIELNE

 

Przez Przykazania Kościelne należy rozumieć pewne nakazy Kościoła, które określają religijno-moralne zobowiązania chrześcijan i mają na uwadze osiągnięcie przez nich życia wiecznego. W Katechizmie Kościoła Katolickiego (KKK 2041-2043) czytamy, że Przykazania Kościelne odnoszą się do życia moralnego, które łączy się z życiem liturgicznym i czerpie z niego swoją moc. W Katechizmie znajdujemy pouczenie, że charakter obowiązujący tych przykazań jest potrzebny w tym celu, abyśmy mieli „zagwarantowane minimum ducha modlitwy i wysiłku moralnego we wzrastaniu miłości Boga i bliźniego”. Katechizm zamieszcza pięć przykazań kościelnych i krótko tłumaczy ich znaczenie.
W oparciu o Katechizm, biskupi polscy, podczas obrad 313 Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski w Łowiczu w dniach 20-21 czerwca 2001 roku, ostatecznie przyjęli następujący zapis Przykazań Kościelnych:
  1. W niedziele i święta nakazane uczestniczyć we Mszy Św. i powstrzymać się od prac niekoniecznych;
  2. Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty;
  3. Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą;
  4. Zachować nakazane posty, a w okresach pokuty powstrzymać się od udziału w zabawach;
  5. Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.


I.

W niedziele i święta nakazane uczestniczyć we Mszy Świętej i powstrzymać się do prac niekoniecznych

Przykazanie to domaga się od wiernych udziału w celebracji Eucharystii (Mszy Św.), na której gromadzi się wspólnota wierzących, aby upamiętnić zmartwychwstanie naszego Pana Jezusa Chrystusa. Kodeks Prawa Kanonicznego wyjaśnia, że nakazowi uczestniczenia we Mszy Świętej czyni zadość ten, kto bierze w niej udział, gdziekolwiek jest ona odprawiana w obrządku katolickim bądź w sam dzień świąteczny, bądź też wieczorem dnia poprzedzającego (KPK, kan. 1248 § 1). Jeżeli z braku kapłana albo z innej poważnej przyczyny nie można uczestniczyć w Eucharystii, bardzo zaleca się, ażeby wierni brali udział w Liturgii Słowa, gdy jest ona odprawiana w kościele parafialnym lub innym świętym miejscu, albo poświęcali odpowiedni czas na modlitwę indywidualną w rodzinie lub w grupach rodzin.

Uroczystości nakazane w Polsce (oprócz niedziel) to:
  • 1 stycznia – Świętej Bożej Rodzicielki
  • 6 stycznia – Objawienie Pańskie (Trzech Króli)
  • czwartek po niedzieli Trójcy Świętej – Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa (Boże Ciało)
  • 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
  • 1 listopada – Wszystkich Świętych
  • 25 grudnia – Narodzenie Pańskie

Drugim obowiązkiem dnia niedzielnego i świątecznego jest powstrzymanie się od wykonywania takich prac i zajęć, które utrudniają oddawanie czci Bogu, przeżywanie radości właściwej Dniowi Pańskiemu oraz korzystanie z należnego wypoczynku duchowego i fizycznego.

Zatem grzechem przeciwko pierwszemu przykazaniu jest np.:
  • brak uczestnictwa we Mszy Św. niedzielnej lub w uroczystości nakazane
  • robienie w tych dniach zakupów
  • nadrabianie „zaległości” z tygodnia (z pracy, szkoły, uczelni)
  • brak wypoczynku
  • brak poświęcenia czasu swojej rodzinie (małżonkowi, dzieciom, rodzicom)


II.

Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty

W tym przykazaniu chodzi o nasze przygotowanie się do pełnego udziału w Eucharystii przez przyjęcie sakramentu pojednania, czyli przystąpienia do spowiedzi świętej tzw. wielkanocnej, którą powinniśmy odbyć w takim czasie, aby przystąpić do Komunii Św. w okresie: od Środy Popielcowej do uroczystości Trójcy Przenajświętszej włącznie. Obecnie ta uroczystość jest już poza okresem wielkanocnym. Do roku 1970 kończyła oktawę uroczystości Zesłania Ducha Świętego należącą jeszcze do okresu wielkanocnego. U nas w Polsce z tej tradycji w dalszym ciągu jeszcze możemy skorzystać.
Skoro poprzez popełnienie grzechu ciężkiego człowiek stracił kontakt z Bogiem, to właśnie sakrament pokuty jest szansą, by powrócić do Ojca. Być może właśnie obwarowanie przepisem dało odwagę do naprawy życia niejednemu z nas.

Spowiedź podarował nam Pan Jezus. Zaraz po swoim Zmartwychwstaniu ustanowił ten sakrament, znał naturę ludzką i wiedział, że będziemy potrzebować oczyszczenia. Święty Jan opisał ów moment w Ewangelii. „A Jezus rzekł do nich: Pokój wam. Jak Ojciec mnie posłał, tak Ja was posyłam. Po tych słowach tchnął na nich i powiedział im: Weźmijcie Ducha Świętego. Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie grzechy, są im zatrzymane.” (J 20, 21-23)
Chrystus zostawił taką władzę Apostołom tuż przed Wniebowstąpieniem. Chciał, aby ci, którzy pragną zmieniać swoje życie na lepsze, mieli taką możliwość. Dlatego w konfesjonale spotykamy kapłana.

Człowiek broni się przed utratą dobrze kreowanego wizerunku, nie zamierza wyjawiać nikomu swojej ciemnej strony na co dzień skrzętnie skrywanej. Dlatego też korzystanie z sakramentu pojednania jest dla wielu trudne, bowiem dzieje się on za pośrednictwem drugiego człowieka.
Natomiast spowiedź nie jest procesem sądowym, w którym pod groźbą kary trzeba się rozliczyć ze swoich wykroczeń, po czym przyjąć zasłużony wyrok, aby mieć wyrównany rachunek z Bogiem. Takie pojmowanie spowiedzi prowadzi na manowce. Świadczy również o niezrozumieniu istoty tego sakramentu. Bóg jest miłującym Ojcem, a nie ostatnią instancją wymiaru sprawiedliwości. W konfesjonale nie ma miejsca na sprawiedliwość, lecz na miłosierdzie. Przypomnijmy sobie przypowieść o dwóch synach: marnotrawnym i sprawiedliwym oraz o ich ojcu. Znamy ją doskonale. Bóg nie oczekuje od nas niczego innego jak skruchy, wiary oraz przyjęcia bezinteresownego przebaczenia. A pokuta jest wyrazem właśnie skruchy i wdzięczności za otrzymane przebaczenie.
Podczas sakramentu pojednania zostają odpuszczane grzechy. Nie jest to wcale naszą zasługą, lecz darem od Boga. Zaś spowiedź jest warunkiem otrzymania przebaczenia. Oczywiście, On zna jeszcze dokładniej niż sam człowiek wszystkie jego tajemnice. Natomiast wyznawanie grzechów pozwala oczyszczać duszę z podstępu.
Czuć się rozgrzeszonym to uznać, że potrzebuje się przebaczenia, czyli uznać swoją grzeszność.

Liczba mówiąca o tym, ile razy mamy obowiązek przystąpić do sakramentu pokuty, w tym przykazaniu nie jest duża. Na pewno mobilizuje i naznacza minimalny rytm życia, tak jakby ktoś nastawiał zegar, według którego trzeba układać swoje sprawy z Bogiem. Radzimy jednak nie poprzestawać na tej liczbie. Jest ona zbyt niska, aby w pełni udźwignąć nasze istnienie.
W przygotowaniu do spowiedzi mogą nam pomóc gotowe wzory rachunków sumienia zawarte w modlitewnikach (każdy powinien mieć taki w domu) i broszurach - można je nabyć w księgarniach katolickich lub znaleźć w
internecie.
Więcej: pokuta i pojednanie

III.

Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą

Obowiązek ten określono na Soborze Laterańskim IV w roku 1215. Wówczas wierni bardzo rzadko przystępowali do Komunii Świętej, najczęściej raz w roku. Papież Innocenty III, kierujący soborem, chciał utrzymać to minimum i dlatego zobowiązał katolików, aby w okresie Paschy przystąpili do Komunii Świętej. Obowiązuje to nas również obecnie i zadość czynimy temu obowiązkowi w czasie - od Środy Popielcowej do uroczystości Trójcy Przenajświętszej włącznie. Oczywiście jesteśmy zachęcani do częstszego przystępowania do Stołu Pańskiego, bowiem pełne uczestnictwo we Mszy Świętej polega na przyjęciu Chrystusa w Eucharystii. Papież Jan Paweł II w odnowionym Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1982 roku pozwolił nawet na dwukrotne przystępowanie do Komunii Świętej każdego dnia. Przy drugim przyjmowaniu Komunii Świętej jesteśmy zobowiązani do uczestnictwa w całej Mszy Świętej.

A dlaczego w okresie wielkanocnym? To chyba oczywiste, te święta są źródłem i centrum liturgii chrześcijańskiej. Pan Jezus ustanowił Najświętszy Sakrament podczas Ostatniej Wieczerzy. Komunia jest pamiątką Ostatniej Wieczerzy, Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Chrystusa. Niewątpliwie czas Wielkiego Postu sprzyja dobremu przygotowaniu się.

Przystępowanie do Komunii ŚW. tylko raz w roku, to przede wszystkim wywiązywanie się z obowiązku. Szkoda byłoby na tym poprzestać, przecież Eucharystia objawia pełnię miłości Boga i pozwala odpowiedzieć na Jego pragnienie miłości. Dla każdego katolika jest to ogromna szansa zbliżania się do Boga i ludzi, nie zaprzepaszczajmy jej.

Podczas komunii przede wszystkim jednoczymy się z Chrystusem, łączymy się z Nim. I to my przede wszystkim na tym korzystamy. Wnosimy nasze słabości, grzechy, dobre chęci, serce, niedoskonałą miłość. Natomiast Chrystus oczyszcza nas z popełnionych grzechów, umacnia i ożywia miłość, która słabnie w codziennym życiu. Czyni nas zdolnymi do uwolnienia się od nieuporządkowanego przywiązania do stworzeń tego świata. A oznacza to, że tylko dzięki Jego interwencji możemy zwyciężać swoje słabości, nie popadać w coraz większe kłopoty.
Eucharystia przez miłość zachowuje nas od przyszłych grzechów śmiertelnych. Nie jest to nic tajemniczego czy czarodziejskiego: po prostu trudniej zerwać więź z Jezusem przez grzech śmiertelny, gdy łączą nas z Nim mocniejsze więzi. Skoro łączymy się ze sobą podczas Komunii, umacnia się nasza przyjaźń. A to daje siły do przetrwania nie tylko kryzysów, lecz jeszcze gorszych momentów. Jezus zagwarantował to, mówiąc „Kto spożywa moje Ciało i Krew moją pije, trwa we Mnie, a Ja w nim” (J 6, 56). A zatem śmiało można powiedzieć, że Komunia dla ducha jest tym, czym pokarm dla ciała: pogłębia życie łaski otrzymane na chrzcie.

Dzięki zjednoczeniu się z Chrystusem w jedno Ciało – tworzymy Kościół. Tak więc jesteśmy odpowiedzialni za jego świętość, rozwój, otwieranie się na bliźnich. Nie ulegajmy iluzji, że jako jednostka nic nie możemy zdziałać: polepszyć czy pogorszyć. Jesteśmy jednym organizmem; gdy jakaś jego część jest słabsza, to wszystko funkcjonuje gorzej. Uświadamianie sobie tych spraw powinno mobilizować do większej odpowiedzialności za swoje życie.
Należy pamiętać, że Komunię Św. można przyjąć jedynie w stanie łaski uświęcającej, inaczej byłoby to świętokradztwo.


IV.

Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach

W odniesieniu do tego przykazania Episkopat Polski wyjaśnia, że wszyscy wierni winni czynić pokutę. W celu wyrażenia tej pokutnej formy pobożności chrześcijańskiej Kościół ustanowił dni i okresy pokuty. W tym czasie każdy wierzący powinien szczególnie praktykować czyny pokutne służące nawróceniu jego serca, co należy do istoty pokuty w naszym Kościele.
Powstrzymywanie się od zabaw, jak to podkreśla Kongregacja Nauki Wiary, sprzyja opanowaniu instynktów i wolności serca. Powstrzymanie się od zabaw obowiązuje we wszystkie piątki i w okresie Wielkiego Postu.

Czynami pokutnymi są:

  • modlitwa
  • jałmużna, czyli uczynki pobożności i miłości
  • umartwienie przez wierniejsze wykonywanie naszych obowiązków
  • wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych (post jakościowy)
  • post (ilościowy) - raz jeden w ciągu dnia wolno nam najeść się do syta i spożywamy tylko pokarmy postne, tzn. bezmięsne

Czasem pokuty w kościele są wszystkie piątki roku (z wyjątkiem tych piątków, kiedy w te dni przypadają uroczystości) i okres Wielkiego Postu.

Obecnie rozróżnia się post ilościowy i jakościowy (wstrzemięźliwość):

  1. Post ilościowy polega na spożyciu do syta jednego posiłku w ciągu dnia (dwa pozostałe mają być lekkie) - zobowiązuje on osoby od 18. do 60. roku życia
  2. Post jakościowy (wstrzemięźliwość), zabrania jedzenia pokarmów mięsnych - obowiązek postu jakościowego mają wierni od 14. roku życia.
W każdy piątek, jeśli nie wypada wtedy uroczystość kościelna, trzeba zachować post jakościowy. Natomiast w Środę Popielcową i Wielki Piątek obowiązuje wstrzemięźliwość i post ilościowy.

Wszyscy wierni zobowiązani są na podstawie prawa Bożego czynić pokutę. Żeby jednak wszyscy przez jakieś wspólne zachowanie pokuty złączyli się między sobą, zostają nakazane dni pokuty, w które wierni powinni modlić się w sposób szczególny, wykonywać uczynki pobożności i miłości, podejmować akty umartwienia siebie przez wierniejsze wypełnianie własnych obowiązków, zwłaszcza zaś zachować post i wstrzemięźliwość.
Owe „wszystkie piątki roku”, jako dni pokuty, wywołały w wielu środowiskach oburzenie, bowiem łatwiej jest skoncentrować się na wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych niż na poświęcaniu innego aspektu z życia. wszak rozpoczyna się weekend, a to niesie niejednokrotnie różne sytuacje związane choćby w rozrywką, tańcem, itp.

Post powinien mieć odniesienie do Jezusa i Jego cierpienia. Nie wolno koncentrować się jedynie na posiłkach. Można unikać wszystkiego co dobre i smaczne, i wcale nie pościć. Jeżeli uświadomimy sobie jak wielką ofiarę złożył z Siebie Jezus Chrystus, który wyrzekł się Swego życia, by nas życiem obdarzyć; jeżeli wyobrazimy sobie ogrom Jego cierpienia i wyrzeczeń (zrobił to dla mnie), zatem jeżeli pragnę odpowiedzieć moją miłością na Jego miłość (to stanowi główną motywację wyrzeczeń), wtedy dopiero zaczyna się mój post.

Następna trudność w interpretacji czwartego przykazania kościelnego może wynikać z określenia „udział w zabawach”. Kiedyś dodawano „hucznych”, więc od razu zawężał się ich zakres. A tym samym łatwiej można było przestrzegać tego nakazu. Jednak wcale nie chodzi tu o liczbę decybeli, czy bawiących się osób, ale raczej należy je rozpatrywać pod kątem rozumienia istoty pokuty chrześcijańskiej. Zastanówmy się, czy podejmujemy działania, które: zbliżają nas do Boga, odbudowują miłość zniszczoną przez grzech, umacniają wiarę, ożywiają miłość bliźniego przez dzieła miłosierdzia. Chrześcijańska pokuta nie powinna wynikać z lęku przed karą Boga, raczej z chęci wkroczenia na drogę do świętości. Staje się ona, przy takim jej rozumieniu, wartościowym i twórczym bodźcem, który uzdalnia człowieka do przekraczania swoich możliwości, poszukiwania wolności wewnętrznej w oparciu o inicjatywę Jezusa.


V.

Troszczyć się o potrzeby Kościoła

Wyjaśnienie zasadności tego przykazania znajdujemy w Kodeksie Prawa Kanonicznego (kan. 222). Nakazuje on wiernym dbać w ich wspólnocie parafialnej o:
  • zabezpieczenie kultu
  • prowadzenie działalności charytatywnej, wychowawczej, misyjnej
  • godziwe utrzymanie duszpasterzy
Kościół powinien mieć środki konieczne do sprawowania i utrzymania miejsc kultu, prowadzenia dzieł apostolstwa i miłości, (charytatywne, wychowawcze, edukacyjne, itp.) oraz na godziwe utrzymanie szafarzy. Można tu przywołać wczesnochrześcijański zwyczaj przynoszenia na Eucharystię wraz z chlebem i winem darów, które miały być rozdane potrzebującym. Od początku różnego rodzaju potrzeby członków Kościoła miały ogromne znaczenie.

Obiekcje może budzić forma wspierania Kościoła, czyli sposób przekazywania świadczeń. W Polsce jest zwyczaj kolekty mszalnej, tzw. „tacy” oraz okazjonalnych zbiórek, ale np. w Niemczech jest pobierany podatek kościelny; ów zwyczaj wykształcił się tam na przestrzeni wielu lat.

Kościół jest społecznością, wszyscy jesteśmy za siebie nawzajem odpowiedzialni, tworzymy wspólnotę. Oprócz przeznaczania środków na prowadzenie różnych inicjatyw w Kościele, trzeba brać pod uwagę także inne sfery: inicjatywa, praca, wsparcie duchowe, itp. Kościół to nie tylko budynki, które należy utrzymywać, to przede wszystkim współtworzący go ludzie.

_________________________

Przykazania kościelne są nam podarowane, aby pomóc kroczyć drogą do Boga, wyznaczają jej kierunek. Nie są zbiorem zarządzeń usiłujących zgromadzić katolików w kościele i przy konfesjonale. Raczej ich rolą jest, by w tak szybko przeżywanej rzeczywistości nie zapomnieć o naszym Zbawicielu.

Teksty zaczerpnięto z:

Katechizmu Kościoła Katolickiego
Kodeksu Prawa Kanonicznego
oraz
www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TA/TAP/przykazania-koscielne-cz-m.html
www.mateusz.pl/mt/er/er-pk.htm

Zaproszenia

Konferencja przed chrztem

19 maja (sobota) o godz. 17:00 w Kaplicy Porcjunkula (pod kościołem) odbędzie się konferencja przed chrztem dla rodziców i rodziców chrzestnych. Przypominamy, że zarówno rodzice, jak i rodzice chrzestni zobowiązani są do uczestn ...

Więcej

Msza i nabożeństwo przez wstawiennictwo św. Joanny

W ostatni czwartek miesiąca, 26 kwietnia o godz.: 18.00 zapraszamy na Mszę Św. i nabożeństwo z modlitwami przez wstawiennictwo św. Joanny Beretty Molla  o święte powołania do życia w małżeństwie i rodzinie. Zapraszamy ...

Więcej

Msza i nabożeństwo z modlitwami o uzdrowienie

Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię. Weźcie moje jarzmo na siebie i uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokorny sercem, a znajdziecie ukojenie dla dusz waszych. Albowiem jarzmo moje je ...

Więcej

Katechezy dla narzeczonych

Najbliższa seria katechez rozpocznie się 7 maja 2018 r. o godz. 19.00 w kawiarence parafialnej. Nie ma wcześniejszych zapisów. Zapisy na pierwszym spotkaniu! Katechezy przedślubne są bezpośrednim przygotowaniem do sakramentu ...

Więcej
Więcej artykułów